Dünyada bir ilk: Yapay zeka destekli beyin ameliyatında tümör çıkarıldı

University College London Hastanesi’nde cerrahi ekip, 48 yaşındaki Rhys Hibbert’in beyninin tabanında, hipofiz bezinde bulunan 11 mm büyüklüğünde kanserli olmayan tümörü, burundan ilerletilen ince kamera (endoskop) ile çıkardı. Bu operasyon, dünyada gerçek‑zaman yapay zeka desteğiyle gerçekleştirilen ilk beyin ameliyatı olarak kaydedildi. Yapay zeka sistemi, ameliyat sırasında canlı video akışını analiz ederek cerrahi aletleri izledi ve damar ile optik sinirlerin bulunduğu bölgeleri işaretledi; böylece cerrahlar için en güvenli çıkarma noktasını anlık olarak belirledi. Ekip, sistemini yüzlerce hipofiz tümörü videosu üzerinde eğiterek beynin çoğu zaman doğrudan görülemeyen anatomik yapılarını tanımasını sağladı.

Hibbert’in tümörü, beynin tabanında, hipofiz bezinde yer aldığı için karotid arterlere ve görmeyi sağlayan optik sinirlere yakıntı. Bu konum, tümörün çıkarılmasını riskli kılıyordu. Hastanın 18 ay önce bir yürüyüş sırasında bilincini kaybetmesi ve sonrasında yapılan beyin taramasında tespit edilen tümör, görme kaybına yol açabilecek baskı oluşturabilirdi. Hipofiz bezinin büyüme, metabolizma, kan basıncı ve vücut sıcaklığının düzenlenmesinde kritik rol oynayan hormonları saldığı bilinmektedir.

Ameliyatın ardından Hibbert, gözlerini açtığında yaklaşık 360 derece görüş elde ettiğini ve bir yıldır bu kadar net göremediğini söyledi. Sekiz hafta içinde görüşü günlük olarak iyileşmeye başladı. Hibbert, “Hayatımı bana geri verdi” diyerek enerjisinin yeniden geldiğini ve ameliyat öncesinde yaşadığı yan etkilerin ortadan kalktığını ifade etti. Araştırma ekibi ise yapay zekanın cerrahların yerini almadığını, tüm kontrolün ameliyatı gerçekleştiren doktorlarda kaldığını vurguladı.