NASA, Swift Gözlemevi İçin Kurtarma Görevini Kırdı: Yörünge Çöküşü Bekleniyor

NASA’ nin yaklaşık 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni atmosferde parçalanmaktan kurtarmak için başlattığı kurtarma görevinin başarısız olduğunu açıkladı. Bu, Swift’in geleceğini değil, NASA’nın yörüngedeki uydulara müdahale etmeyi amaçlayan gelecek görevleri de önemli bir dersle süslüyor. Gözlemevi, 2004’te fırlatıldıktan sonra hızla irtifa kaybediyor ve bu yılın ilerleyen dönemlerinde atmosfere girerek parçalanması bekleniyor. NBC News’a göre NASA, gözlemevinin ömrünü uzatmak için türünün ilk örneği olarak nitelendirilen bir kurtarma görevi başlattı.

Arizona merkezli Katalyst Space Technologies’ın geliştirdiği LINK uzay aracı, Swift’e yaklaşıp onu yakalamak ve birkaç aylık sürede daha yüksek bir yörüngeye taşımak için tasarlandı. 3 Temmuz’da Northrop Grumman’ın Pegasus XL roketiyle fırlatıldı. Fırlatmadan kısa süre sonra sorunlar başladı; LINK ile başarılı iletişim kuruldu ama iki hafta içinde yönelim kontrolü problemleri bildirildi. 15 Temmuz’da Katalyst mühendisleri erken dönemde ortaya çıkan iletişim ve yönelim kontrolü problemleri üzerinde çalıştığını açıkladı. Yazılım yamaları beklenen sonucu vermedi.

28 Temmuz’da LINK’in konumunu sabitlemesini ve yönünü kontrol etmesini sağlayan sistemlerin arızalandığı bildirildi. Arıza nedeniyle uzay aracı dönmeye başladı ve iletişim kesintili hâle geldi. NASA’nın verilerine göre LINK, saniyede yaklaşık 9 derece hızla dönüyordu. Ağustos ayında iticiler ateşlenerek dönüş hızı azaltıldı ama yönelim kontrolü sorunları devam etti. Bu durum, NASA’nın Swift’in yörüngesini yükseltme planından tamamen vazgeçmesine yol açtı.

NASA Yöneticisi Jared Isaacman, kararın ardından “Bu, ulaşmak için çalıştığımız sonuç değil ama bu görevin neden denemeye değer olduğunu değiştirmiyor” dedi. Link artık Swift’i yüksek yörüngeye çıkaramayacak olsa da görev tamamen sona ermeyecek. NASA, Katalyst’in LINK ile Swift’e yaklaşmayı ve buluşma manevraları gerçekleştirmeyi deneyeceğini açıkladı. Bu süreçte gelecekteki uzay görevlerinde kullanılabilecek teknolojilerin test edilmesi planlanıyor. Isaacman, “LINK’in buluşma girişiminden mümkün olan bütün dersleri çıkaracağız ve edinilen deneyimi sonraki görevlerde kullanacağız” diyerek umutlarını paylaştı.

Swift, evrendeki en güçlü patlamalar arasında gamma ışını patlamalarını incelemek için geliştirildi. Bu patlamalar, kara deliklerin oluşumu veya yaşamlarının sonundaki aşırı yoğun yıldızların çarpışması gibi kozmik olaylarla meydana geliyor. Gözlemevinin yörüngesindeki sorun, 2024’de Güneş aktivitesinin yoğun olduğu dönemde başladı. Alçak Dünya yörüngesindeki uydular, atmosferik sürüklenme nedeniyle zamanla irtifa kaybediyor; Güneş aktivitesinin artması, Dünya atmosferini ısıtarak sürüklenmeyi güçlendiriyor. NASA, 2025’te LINK uzay aracının geliştirilmesi ve Swift’i kurtarma girişimi için Katalyst’e 30 milyon dolarlık sözleşme verdi. Katalyst CEO’su Ghonhee Lee, “Yüksek risk ve yüksek getiri barındıran bir görevi üstlendiklerini ve süreç boyunca ulaşılan kilometre taşlarından gurur duyduklarını” belirtti.

Gelişmeler, NASA ve özel uzay şirketlerinin alçak Dünya yörüngesi ve daha uzak bölgelerdeki faaliyetleri arttıkça, bu tür servis yeteneklerinin daha fazla önem kazanacağını gösteriyor. Isaacman, “NASA’nın potansiyel getirinin buna değdiği durumlarda hızlı hareket etmeye ve hesaplanmış riskler almaya istekli olması gerektiğini” vurguladı. Swift girişiminde de tam olarak bunu yaptıklarını söyleyerek, gelecekteki uzay görevleri için önemli bir deneyim kazandıklarını ekledi.

Bakalım bundan sonra uzayda çarpışma ve kurtarma operasyonları nasıl şekillenir, gelecek görevler için hangi dersler çıkarılıyor?

Kaynak: Orijinal Haber