Trump’tan Suudi Arabistan’a nükleer anlaşma için İsrail şartı

Trump, 30 yıllık nükleer işbirliği anlaşmasını Kongre’ye sundu. Anlaşma, ABD şirketlerinin Suudi Arabistan’daki nükleer altyapının geliştirilmesinde merkezi rol almasını ve yabancı rakipleri büyük ölçüde dışarıda bırakmasını öngörür. Aynı zamanda, Suudi topraklarında uranyum zenginleştirme imkanı açabilir; bu durum Washington’da tartışma yaratmıştır.

Anlaşmanın önündeki en kritik engel, Trump’ın eklediği İsrail şartıdır. Yönetim yetkilisi, “Anlaşma ancak Suudi Arabistan İbrahim Anlaşmaları’na katılırsa ilerleyecek” dedi. Suudi Arabistan, Biden döneminde ABD ile savunma ve sivil nükleer işbirliği paketinin bir parçası olarak İsrail’e normalleşmeye yaklaşmıştı, fakat Ekim 2023’teki Hamas saldırıları ve İsrail’in Gazze operasyonları sonrasında normalleşme sürecinden geri adım atmıştır.

İki yıl sürecek bir çalışma, Amerikan şirketlerinin krallıkta uranyum zenginleştirme tesisinin ticari açıdan uygulanabilirliğini değerlendirecek; yerli zenginleştirme gerekli görülürse tesis ABD şirketleri tarafından kurulacak. Düzenlemeler, hassas nükleer teknolojinin Suudi tarafıyla paylaşılmasını engelleyecek hükümler içerecek. Suudi yetkililer, uranyum yataklarını sivil nükleer enerjiye kullanarak petrol tüketimini azaltmak ve ihracatı artırmak istediklerini savunurken, Trump Amerikan şirketlerinin sürece hakim olmasının programın barışçıl kalmasını güvence altına alacağını vurguluyor; eleştirmenler ise bu durumun Orta Doğu’da hassas teknolojilerin yayılmasını teşvik edebileceği uyarısında bulunuyor. Kongre’nin üçte iki çoğunlukla başkanlık vetosunu aşması gerekiyorsa, bu süreç henüz tamamlanmamıştır.