Mart ayında Çin’in Einstein Probe uzay teleskobu, gökyüzünde anlık bir X ışını parlamasını tespit etti. Gözlemciler, yörüngedeki bir yıldızın çekirdeğinde patlama sırasında oluşturduğu şok dalgasının dev yüzeyi yarıp geçmesini gözlemlerken, bu olayın süpernova olarak sınıflandırıldığını gördü. Yıldızın patlamadan önce Güneş’ten 30 kat daha büyük kütleye sahip olduğu hesaplandı, bu da dev bir Wolf‑Rayet yıldızı olduğunu gösteriyor. Şok dalgasının radar gibi işlediğini belirten araştırmacı Jillian Rastinejad, “X ışınlarında iz bırakıyor, böylece çökmekte olan yıldızın yakından görüntüsünü alabiliyoruz” dedi. Bilim insanları, Güneş’in arkasında kalan yıldızın üç ay boyunca izlenmesini başardı, bu da 2008’den beri ilk defa böyle bir gözlem olduğunu gösteriyor.
Yıldızın patlaması, geniş çizgili Tip Ic süpernova olarak sınıflandırıldı. Mı, ışık hızının %10’undan daha hızlı savrulan madde, gözlemlenen en yüksek hızları sergiledi. Gama ışını patlaması ise tespit edilmedi; bu, olayın ilk kez ama gama ışını yokluğunda gözlemlenen türdeki süpernova olduğu anlamına geliyor. O’Connor, “Bazı dev yıldızlar gama ışını patlaması yaparken, diğerleri yapmıyor” diyerek, püskürmenin engellenip engellenmediğini sorguluyor. Patlamadan sonra, yoğun kütleli bir kara delik kalıyor, ışığın bile kaçamayacağı kadar güçlü çekim gücüyle.
Gözlemler, Einstein Probe’un anlık X ışını parlamasıyla başladı; bu parlamanın, dev yıldızın çekirdeğinde patlamanın tetiklediği şok dalgası sonucu oluştuğu bildirildi. Çoğu süpernova patlamasında gama ışını patlaması görülürken, bu vakada bulunmadı; bu da astronomi camiasında yeni sorular açıyor. “Şok kırılması” olarak adlandırılan bu olgu, her süpernovada meydana gelmesi bekleniyordu ama çok kısa sürede olduğu için fark edilmesi zordu. Yapılan analizler, 500 milyon ışık yılı uzaklıkta bir galaksideki yıldızın devasa kütleye sahip olduğunu ve Betelgeuse’den daha büyük olabileceğini işaret etti.
Araştırmacı Brendan O’Connor, sürecin eşzamanlı yakalanmasının tesadüf olduğunu belirtti. “Bu olayın gözlemlenmesi için çok şanslıydık” diyerek, gözlemlerin şok dalgasının radar gibi işlediğini vurguladı. Aynı zamanda, Chandra X-ışını Gözlemevi ve birçok yer tabanlı teleskopun devreye sokulduğunu, yıldızın Güneş’in arkasında kaldığı anlardan itibaren üç ay boyunca izlenebildiğini söyledi. Görünen tek fark, gama ışını patlamasının olmaması.
Sonunda, astronomilerin bu tür dev patlamaların nasıl gerçekleştiğini daha iyi anlamaları için bu gözlemlere ihtiyaç duyduğu açıkça ortaya çıktı. Bakın, bu dev yıldızın ölümüyle birlikte yeni astronomik keşiflerin kapıları açılıyor. Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
Çok şaşırtıcı, gözlem sürecini canlı izledim, teşekkürler!